• Ana Sayfa
  • Yardım
  • Ara
  • Giriş Yap
  • Kayıt
Sayfa: [1]
Gönderen Konu: Türkiye Yeraltı Kömür Madenlerinde Kullanılan Patlayıcı Maddeler ve Yaşanan Griz  (Okunma Sayısı 3649 defa)
helbir
İş Güvenliği Uzmanı (A)
Köstebek
*****
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 51


Üyelik Bilgileri
« : Mayıs 20, 2011, 10:53:14 ÖÖ »
Türkiye Yeraltı Kömür Madenlerinde Kullanılan Patlayıcı Maddeler ve Yaşanan Grizu Kazalarındaki Olası Etkileri

M.Erdil

HM Patlayıcı Maddeler Ltd Şti, Ankara

ÖZET
Türkiye yeraltı kömür madenlerinde, taşortamda sürülen galerilerde ve ayaklarda kömürü gevşetmek amacıyla patlayıcı maddeler kullanılmaktadır. Bilindiği üzere, yapısal özelliklerinden ötürü, yanıcı ve patlayıcı gazlar içeren kömür madenciliğinde kullanılan patlayıcı maddeler, diğer madenlere göre farklı özellikler taşımaktadır. Bu özellikler ve kullanım şekilleri kanun, tüzük ve yönetmeliklerle uyulması zorunlu kurallar haline getirilmiştir. Hali hazır uygulamada olan bu mevzuat, gelişmiş ülkelerdeki yer altı kömür madenciliği mevzuatı ile karşılaştırıldığında hayli yetersiz kalmaktadır. Ayrıca patlayıcı maddeler sektöründeki yeniliklere de ayak uyduramamaktadır. Tüzük ve yönetmeliklerin yetersizliğinin yanı sıra, ya bilgisizlik, ya da ekonomik koşullar nedeniyle yeraltı kömür madenciliğinin bilimsel yapısına aykırı patlayıcı maddelerin kullanımı, kaza riskini arttırmaktadır. Son yıllarda ülkemizde grizu patlaması sonucu birçok ölümlü kaza yaşanmıştır. Bu kazalarda, metanın ateşlenmesine neden olan kaynakların ne olduğu net olarak ortaya konulamamıştır. Bu bildiri de, yetersiz mevzuat, yanlış patlayıcı maddeler ve kullanımının, söz konusu kazalarda patlama kaynağı olarak ne derece etkin olabileceği tartışılarak, Türkiye yer altı kömür madenciliğinin gündemine taşınması amaçlanmaktadır..

1 GİRİŞ
Son yıllarda ülkemizde bir çok ölümlü grizu kazası yaşanmıştır. Bunların yakın tarihli olanları ve kazada hayatını kaybedenler;
- 17 Mayıs 2010 tarihinde Zonguldak- Karadon ikisi maden mühendisi olmak üzere toplam 30 maden işçisi,
- 10 Aralık 2009 Bursa- Mustafakemalpaşa, 19 maden işçisi
- 02 Haziran 2006 Balıkesir-Dursunbey, 17 maden işçisi,
- 21 Nisan 2005 Kütahya-Gediz, bir maden mühendisi, 18 maden işçisi
- 22 Kasım 2003 Konya-Ermenek, 10 maden işçisidir.
Ölümlerin yarattığı üzüntü, grizu patlamasına neden olan ısı kaynağının nereden ortaya çıktığı hakkındaki tartışmalar, uzun süre kamuoyu gündemini meşgul etmiştir. Kazaların nedenleri üzerinde çeşitli düşünceler ortaya atılsa da, grizu patlamasının yıkıcı ve ağır tahribatı , kazaya neden olan ısı kaynağının tespitini olanaksız hale getirmektedir. Bunun sonucu olarak da, kazaların tekrarı önlenememektedir. Fransa’da yaşanan grizu kazalarının incelenmesi sonucunda, patlamaların en az %40 oranında patlayıcı maddelerden kaynaklandığı belirtilmektedir
(Vaillaume-Bigourd1986). Bu bildiride ocaklarda kullanılan patlayıcı maddeler tartışılarak, olası bir kaynak masaya yatırılacaktır.

2 GRİZU
Metan gazının (CH4) hava ile karışımı grizu olarak tanımlanmaktadır. Metan gazı renksiz ve kokusuz bir gazdır. Havaya göre özgül ağırlığı 0,554 gr/cm3 dür. Metan gazı, kömürün oluşumundan itibaren kömürün içinde veya çevre kayaçlarda sıkışmış olarak bulunmaktadır. Kömür üretimi sırasında ise, yeraltı çalışma yerlerine, kömürden veya çevre kayaçlardan kolayca, havadan 1,6 kat daha hızlı bir şekilde sızarak tehlikeli bir ortamın oluşmasına neden olmaktadır (Skochinsky & Komarov 1969).

Grizu patlamaları, havada %5-15 arası metan bulunduğunda, en şiddetlisi ise, bu oranın %9-9.5 civarında olması halinde meydana gelmektedir. Grizu patlamasının olabilmesi için üç etkenin bir araya gelmesi gerekir. Bunlar; metan gazı, oksijen ve karışımın patlamasına neden olan bir kıvılcım veya bir ısı kaynağıdır (Güyagüler 2002).
Metanın ateşlenme ısısı 650-750°C’ dir. Ancak özelliği itibarıyla, hemen değil, ısı kaynağının belirli bir süre uygulanması sonucunda ateşlenebilir. Isı kaynağının sıcaklık derecesi ve ne kadar süre ile uygulandığı arasında ilişki bulunmaktadır. Buna göre 650°C lik bir ısı kaynağı 10 saniyede ateşlerken,1000°C lik bir ısı kaynağı ile bu süre 1 saniyeye düşmektedir. Yapılan bir araştırmada %6,5 metan içeren karışım 700°C deki kuvartz elektrikli fırında 11 saniyede ateşlenmiş, fırının sıcaklığı 1200°C ye çıkartıldığında ise süre 20ms ye düşmüştür (Skochinsky & Komarov 1969).
Metan gazının bu özelliklerini bilmek, grizu ile güvenli patlayıcılar arasında olan ilişkiyi anlamamıza yardımcı olacaktır.

3 GRİZU GÜVENLİ PATLAYICI MADDELER VE ATEŞLEME SİSTEMLERİ
Yer altı kömür madenlerinde kullanılacak olan patlayıcı maddeler ve ateşleme sistemleri kanun, tüzük ve yönetmelikler ile sıkı kurallara bağlanmıştır. Bu tüm gelişmiş ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de böyledir. Nitekim, işgüvenliği ile ilgili Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş
Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzüğün 14. maddesi, grizulu, kömür tozlu ocaklarla kükürt ocaklarında kullanılacak patlayıcı maddelerin, bu ocakların güvenliğini sağlayacak, uygun nitelikte olması gerektiğini belirtmektedir.

3.1 Patlayıcıların Özellikleri
Yer altı kömür madenlerinde kullanılacak güvenli patlayıcıların temel özelliği, infilak sırası ve sonrasında oluşan sıcaklık derecelerinin, diğer benzeri patlayıcılardan daha düşük olmasıdır. Bu özelliği sağlayan madde, grizu güvenli patlayıcı maddelerin içerisine katılan sodyum klorür tuzudur (NaCl). Sodyum klorür, ısı düşürücü, soğutma yapabilen ve hatta ateş kaynağı üzerinde, ince tuz taneciklerinden oluşan oksijensiz kabuk oluşturarak örtü görevi
yapabilen özelliğe sahiptir. Bu yüzden grizu güvenli patlayıcılar haricinde, yangın söndürücüleri oluşturan kimyasal karışımlarda da kullanılır.
Örnek olarak MKEK Barutsan ürünü patlayıcı maddelerin infilak ısı ve sıcaklık ile özgül enerji değerleri aşağıdaki gibidir.

Çizelge 1. MKEK dinamitleri teknik değerleri (Barutsan ürün kataloğu)

Cinsi İnfilak Isısı (kj/kg) İnfilak Sıcaklığı (°C) Özgül Enerji (kj/kg)
Jelatin Dinamit 4738 3245 1128
GOMIIA1 4860 3470 1140
Grizutin Dinamit 2600 2290 880

Çizelge 1’ de de görüldüğü üzere grizu güvenli dinamitlerin infilak ısı ve sıcaklıkları, diğer normal dinamitlerden
oldukça aşağıdadır. Bunun nedeni içerisine konulan sodyum klorürden gelmektedir.Ancak her ne kadar sıcaklık ve ısı değerlerinde olumlu yönde düşme sağlanmasına rağmen, patlayıcıdan elde edilecek enerji de düşmektedir. Çünkü tuz , yakıt özelliği olmayan ve tepkimeye girmeyen inört madde olması nedeniyle, patlayıcının birim miktarından elde edilecek enerjiyi olumsuz yönde düşürmektedir. Bu yüzden, özellikle taşta sürülen galerilerde atım verimi, diğer patlayıcılara göre daha düşük olmaktadır.
Grizu güvenli patlayıcı maddelerin içerdiği tuz miktarı, patlayıcı maddenin cins ve üreticisine bağlı olarak değişkenlikler göstermektedir. Aynı miktardaki tuzu emülsiyon bazlı patlayıcıya eklemek ile nitrogliserin bazlı patlayıcıya eklemek, patlayıcıdan elde edilecek verimi etkilemektedir. Bu değişkenlikler nedeniyle, üreticilerin formüle ettiği ürünler, kömür madenlerinde kullanılmadan önce zorunlu olarak, özel enstitülerde bulunan galeri testlerine tabi tutulmalıdır.

3.2 Türkiye’de Üretilen Grizu Güvenli Patlayıcı Maddeler
Türkiye’de iki ayrı firma tarafından iki farklı grizu güvenli patlayıcı üretilmektedir. Bunlardan ilki ve en eskisi MKEK Barutsan tarafından üretilen nitrogliserin bazlı grizutin klorür dinamitidir. Bu patlayıcı Fransız teknolojisi ve formülasyonu ile üretilmeye başlanmıştır. Formülasyon teknolojiyi getiren firma tarafından, Fransa’da üretilerek, galeri testleri muhtemelen CERCHAR (Centre d’Etudes et Recherches de Charbonnages de France) enstitüsünde
yapılmıştır. Fransız grizu güvenli patlayıcı sınıflandırmasına göre, “Couche ameliores” sınıfındadır. Bu sınıftaki patlayıcılar kömür ayaklarında, taşta veya kömürde sürülen galerilerde kullanılabilir. Ancak delik başına azami patlayıcı miktarı 2 kg´ı geçemez.
Gecikmeli kapsül kullanımı durumunda ise bir aynada toplam 400ms, deliklerarası gecikme de 125ms gecikme süresi ile sınırlandırılmıştır. Kömür tozlarından en az 15 metre uzakta patlatılması tavsiye edilir.
Diğer ürün ise Orica Nitro AŞ tarafından üretilen emülsiyon bazlı Super Ajax isimli kapsüle duyarlı patlayıcıdır. Bu patlayıcı aynı formülasyon ile, eski adıyla ICI Explosives (şimdiki adı Orica Explosives) tarafından İngiltere’de üretilerek, galeri testleri HSE işçi sağlığı ve işgüvenliği laboratuvarlarında yapılmıştır. İngiliz grizu güvenli patlayıcı sınıflandırmasına göre P1 sınıfındadır. Yani her türlü yer altı kömür madeni şartlarında kullanılamaz, sadece aynasında 30 cm den az kömür damarı içeren ve eski imalat yerlerine azami 5 metre uzaktaki taşta sürülen galerilerde kullanılabilir. Ayrıca bu ürünün kartuş çapı en az 32 mm, en çok ise 37 mm ile sınırlandırılmıştır. Tamamen taşta sürülen galerilerde, delik başına azami 1,4 kg, diğer yerlerde 1,05 kg doldurulmaya izin verilmektedir.

3.3 Grizu Güvenli Ateşleme Sistemleri
Grizu güvenli ateşleme sistemleri açık alev çıkarmayan ve yapısındaki malzemeler ısıyı tutmayan veya kolay yanabilir özellikte olmamalıdır. Genel ateşleme sistemlerini ele alındığında, 8 nolu tahrip kapsülü + emniyetli fitil, infilaklı fitil ve şok tüp esaslı (nonelektrik) kapsül sistemleri açık aleviçermesi nedeniyle yer altı kömür madenlerinde kullanılamaz. Elektrikli kapsül ve elektronik kapsüller ise kullanılabilir. Ancak bu kapsüllerin dış gövdeleri hızlı ısı iletkenliğine sahip, ısıyı bünyesinde en az tutan özellikte veya yanarak ilave ısı enerjisi yaratmayan özellikte olmalıdır. Amaç bölüm 2 de açıkladığımız metanın ateşlenmesi için gerekli ısı kaynağı süresini asgariye düşürebilmektir. Bu yüzden grizu güvenli kapsüllerin dış gövdesi hızlı ısı iletkenlik özelliğine sahip ve yanma sırasında ilave ısı üretme özelliği düşük olan bakır olmalıdır.
Çizelge 2. Bazı metallerin ısı iletkenlik katsayıları ve özgül ısı kapasitesi (The Engineering Tool Box)

Cinsi Isı İletkenlik Katsayısı- k - (W/mK) 25 °C Özgül Isı Kapasitesi- Cp (kcal/kg°C)
Bakır 401 0.092
Aliminyum 250 0.220
Demir 80 0.108
Çinko 116 0.093

4 YASAL MEVZUAT
Tehlike sınıfı yüksek olan madencilik işkolunda, yeraltı kömür madenciliği işgüvenliği açısından en hassas üretim şeklidir. Bu nedenle, tüm dünyada çok sıkı yasal düzenlemelerle yürütülür.

4.1 Türkiye’de Uygulanan Mevzuat
Türkiye’de madenlerde patlayıcı madde kullanımı ile işgüvenliği maddeleri içeren, iki tüzük bulunmaktadır. Birincisi “87/12028 sayılı Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle İlgili, Av Malzemesi ve
Benzerlerinin Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük” diğeri ise, “84/8428 sayılı Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük” tür.
Bu iki tüzük içerisinde, yer altı kömür madenciliğine özel delme ve patlatma uygulamalarını içeren maddeler sadece
“84/8428 sayılı Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük”te yer almaktadır. Bu maddeler;
Madde 14 - Maden ve taş ocaklarıyla tünel yapımında, ancak, Bakanlığın izin verdiği türden patlayıcı maddeler kullanılabilir. Grizulu, kömür tozlu ocaklarla kükürt ocaklarında kullanılacak patlayıcı maddelerin, bu ocakların
güvenliğinin gerektirdiği nitelikte olması gerekir.
Madde 26 - …. Patlayıcı maddenin boyu, delik derinliğinin yarısını geçemez. Artan boşluk, sıkılama maddesiyle doldurulur….
Madde 27 - …. Yanıcı ve parlayıcı gazlar bulunan, tozların yanması ve patlaması tehlikesi olan ocaklarda, fitille ateşleme yapılamaz…
Madde 35 - … Grizulu ve kömür tozlu ocaklarda grizuya karşı güvenlikli elektrikli ateşleme aracı kullanılacaktır…
Madde 38 - c) Gecikmeli kapsüller, kömür ocaklarında, ancak, taş içerisinde yapılan ateşlemelerde kullanılabilir;
d) Kömür ocaklarında ani grizu çıkmasından kuşkulanılıyorsa veya lağımlar kömür damarına yaklaşıyorsa, gecikmeli kapsül yerine emniyetli kapsül kullanılır
Madde 39 - a) Kömür ocaklarında, lağımlar, yalnızca, elektrikli kapsülle ateşlenebilir.
b) Kömür ve kükürt ocaklarında, alüminyum kovanlı kapsül kullanılamaz
Madde 40 - a) Emniyet lambası veya metan detektörleriyle yapılan ölçümlerde % 1 veya daha çok metan bulunan kısımlarda,
b) Grizu bulunması muhtemel ve grizu kontrolu yapılamayan eski ve yeni imalat boşlukları ve çatlakları olan yerlerde,
c) Tıkanmış kömür, bür ve siloların açılmasında,
d) Kapatılmış yangın barajlarının açılmasında, patlayıcı madde kullanılması yasaktır.
Görüldüğü üzere Türkiye yer altı kömür madenciliğinde patlayıcı madde kullanımı ile ilgili özel kurallar, oldukça sınırlıdır. Günümüzde gelişen patlayıcı madde veya delici makinelerle ilgili ihtiyaçları karşılamaktan uzaktır.

4.2 Gelişmiş Ülkelerde Mevzuat
Gelişmiş ülkeler olarak ABD, İngiltere, Fransa gibi ülkelerin bu konudaki mevzuatları incelendiğinde, bizdeki durumun aksine yer altı kömür madenciliğine özel çok daha detaylı delme ve patlatma yasal kurallar içerdiği görülmektedir. Sadece ABD de uygulanan mevzuatı incelesek bile ülkemiz mevzuatına göre ne kadar detay içerdiği görülecektir.

4.2.1 ABD Mevzuatı
Amerika Birleşik Devletlerinde madencilik işgüvenliği MSHA (Mine Safety & Health Administration) tarafından yönlendirilmekte ve kontrol altında tutulmaktadır. Bu büronun yeraltı kömür madenciliği patlayıcı madde kullanımı ile ilgili ülkemizden farklı bazı kurallar aşağıda listelenmiştir.
- Yeraltı kömür madenlerinde sadece grizu güvenli (permitted) patlayıcılar kullanılabilir.
- Aliminyum gövdeli elektrikli kapsüller veya aliminyum kablolu kapsüller kesinlikle kullanılamaz
- Kapsül takılı patlayıcı kartuşu, deliğe ilk doldurulur.
- Sıkılama malzemesi yanıcı olmayan malzemeden yapılır. Su kartuşları kullanıldığında, kartuş yırtılmaya veya tutuşmaya dirençli olmalıdır.
- Kömürde yapılan atımlarda, delikler arası veya serbest yüzeye olan uzaklık 60 cm den, taşta sürülen galerilerde 46 cm den daha az olamaz.
- Patlatılacak patlayıcılar mutlaka delik içerisinde (confined) patlatılır.
- Farklı çaplarda veya markalara sahip patlayıcı maddeler aynı delik içerisine doldurulamaz.
- Taşta hariç, kömürde yapılan patlatmalarda bir deliğe koyulan patlayıcı madde miktarı 3 pound (1.36 Kg) geçemez.
- Bir seferde 20 den fazla deliğin patlatılması MSHA bürosunun özel iznine bağlıdır.
- Gecikmesiz ve gecikmeli elektrikli kapsüller aynı devrede birlikte kullanılamaz.
- Bir atımdaki toplam gecikme süresi 1000 ms yi geçemez. Delikler arası gecikme 50 ile 100 ms olarak sınırlandırılmıştır.

5 ÜLKEMİZDEKİ FİİLİ DURUM VE GÖZLEMLER
5.1. Yer altı Kömür Üretimi
Maden İşleri Genel Müdürlüğü kayıtlarına göre 2009 yılı itibarıyla, Türkiye’de özel sektör veya devlete ait 250´nin üzerindeki yer altı kömür madeninden yaklaşık 19,5 milyon ton tüvenan kömür üretimi gerçekleştirilmiştir. Bu rakamın 5,1 milyon tonu Çayırhan yer altı ocaklarından ve 2,8 milyon tonu ise Zonguldak TTK tarafından üretilmiştir. Kalan 11,6 milyon ton ise, 7 milyon tonu TKİ-Ege Linyitleri İşletmelerine bağlı 5 özel sektör yer altı ocağı, 1,2 milyon tonu ise yine TKİ Garp Linyitleri işletmesine bağlı iki ocaktan, bunlardan arta kalan 3,4 milyon ton da, iki yüzden fazla irili ufaklı yer altı kömür madeninden elde edilmiştir.

5.2. Patlayıcı Tüketimi
Yine 2009 yılı itibarıyla, iki üretici tarafından toplam 528 ton grizu güvenli patlayıcı Türkiye pazarına satılmış ve bu yıl içerisinde herhangi grizu güvenli patlayıcı ithalatı olmamıştır.
Bakır gövdeli grizu güvenli kapsül pazarı incelendiğinde, tek üretici olan MKEK Kapsül fabrikasınca 1,57 milyon adet bakır gövdeli kapsül piyasaya satılmıştır. Buna ilave olarak 2,15 milyon adet de ithal edilerek, toplam 3,72 milyon adet bakır kapsül yeraltı kömür madenlerine verilmiştir.

Çizelge 3. 2009 yılı Türkiye grizu güvenli patlayıcı satışları
Cinsi 2009 Yılı Satış Miktarı
MKEK Grizutin Klorür Dinamit 378 Ton
Orica-Nitro S.ajax Emülsiyon patlayıcı ~ 150 Ton
Toplam Grizu Güvenli Patlayıcı 528 Ton

MKEK Bakır Elektrikli Kapsül 1.570.000 Adet
Toplam İthal Bakır Elektrikli Kapsül ~2.155.000 Adet
Toplam Grizu Güvenli Kapsül ~ 3.725.000 Adet

Çayırhan yeraltı ocaklarında tam mekanizasyon nedeniyle, patlayıcı tüketimi önemsenmeyecek miktardadır. T.T.K.
Zonguldak tarafından 2009 yılında satın alınan patlayıcılar ise;
- 250 Ton Grizutin Dinamit
- 994.000 adet Bakır Elektrikli Kapsüldür.
Bu rakamları diğerlerinden ayırdığımızda, 11,6 milyon ton tüvenan kömür üretimi için, 250 yer altı kömür ocağının tükettiği grizu güvenli patlayıcılar, 278 ton grizu güvenli patlayıcı ve 2.731.000 adet bakır elektrikli kapsüldür.
Birkaç madenden elde edilen verilere göre, klasik çalışan bir yeraltı kömür ocağında hazırlıklar ve kömür üretiminde kullanılan birim patlayıcı miktarı 0,10-0,20 kg/ton tüvenan kömür, kapsül tüketimi ise, 0,25 – 0,35 adet/ton tüvenan kömür, arasında değişmektedir.
Bu tüketim rakamları dikkate alındığında yukarıdaki 11,6 milyon ton kömür üretimi için Türkiye pazarına verilmesi gereken grizu güvenli patlayıcı miktarları, dinamit için, 1160 – 2320 ton, kapsül için de 2.900.000 – 4.060.000 adet arasında olması gerekir. Ancak satış rakamları bunu doğrulamamaktadır.

5.3. Uygulama
Ülkemiz yeraltı kömür madenciliğinde delme ve patlatma açısından uygulanan yasal mevzuatın, örnek olarak verilen ABD mevzuatından ne kadar farklılıklar içerdiği görülmektedir.
Farklılığı yaratan en önemli maddeler, delik aralıklarına konan sınırlama ile infilak halindeki patlayıcının maden atmosferi ile irtibatının sınırlandırılması, deliğe koyulan patlayıcı miktarı, bir seferde patlatılan delik sayısı, gecikme sürelerinde kısıtlama ve kesinlikle grizu güvenli patlayıcı ve ateşleme sistemlerinden başkasına izin verilmemesidir.
Şimdi ülkemizdeki yeraltı kömür madenleri için şu soruları sormamız gerekmektedir;
•ABD de uygulanan bu farklı yasal zorunluluklar, mevzuatımızda olmamasına rağmen, ülkemizdeki teknik elemanlarca bilinmekte midir? Eğitimi verilmekte midir?
•Delikler arası uzaklıklar yeterli midir?
•Bir deliğe konulan patlayıcı miktarı aşırı mıdır?
•Gecikmeli kapsül kullanımı durumunda toplam gecikme süresi nedir?
•Bir seferde kaç delik patlatılmaktadır?
•Grizu güvenli olmayan patlayıcılar ve kapsüller ocaklarda kullanılmakta mıdır?
Bilindiği üzere yasal zorunluluk olarak uygulamaya konulan iş güvenliği tedbirleri, deneyimler ve meydana gelen kazalar sonucu ortaya çıkmıştır. Grizu tüm dünyada aynı olduğuna göre, yukarda ki sorulardan bir veya birkaçına olumsuz cevap vermek,
sebep olarak öne çıkabilir.

6. SONUÇ
Bu bildiride, Türkiye yeraltı kömür madenlerinde yaşanan grizu patlamalarının sebeplerinden biri olabilecek, delme ve patlatma uygulamaları mercek altına alınmıştır. Yukarda sunulan bilgiler ışığında;
a) Yeraltı kömür madeni işletmeciliğini denetleyen mevzuat eksik ve yetersizdir,
b) Gelişmiş ülkelerdeki işgüvenliği detaylarının Türkiye’de yasal zorunluluk olmadan uygulandığını söylemek zordur,
c) Tüm ocaklarda grizu güvenli patlayıcı maddeler ve kapsüller kullanılmamaktadır,
d) Gelişmiş ülkelerdekilere benzer olarak, ülkemizde patlayıcı madde testlerinin yapılabildiği veya işgüvenliği açısından eğitici, yol gösterici bir enstitü yoktur.
Bu konuda çok büyük eksiklikler olduğu, yaşanan grizu facialarında muhtemel şüpheli olarak, yapılan delme ve patlatma uygulamalarını göstermek mümkündür.

KAYNAKLAR
Erdil, M, 1998. Türkiye Yeraltı Kömür Madenleri Galeri İlerlemelerinde Delme Patlatma Sorunları, 3. Delme ve Patlatma Sempozyumu, 1998 ISBN 975-395-265-1

Güyagüler, T, 2002. Türkiye’de Meydana Gelen Grizu Patlamalarının İrdelenmesi ve Önlem Önerileri, Türkiye 13. Kömür Kongresi Bildiriler Kitabı.

ICI Nobel’s Explosives Company Limited, Explosives in Coal Mining

Skochinsky A & Komarov V., 1969. Mine Ventilation, Mir Publishers, Moskow, 580

The Engineering Tool Box. Web site, www.engineeringtoolbox.com material properties.

Verakis, H.C. MSHA’s New Regulations for Explosives Used in Coal Mines, MSHA web Sitesi

Vuillaume P.M.&Bigourd J.U. 1986, French Permitted Explosives, Propellants, explosives, pyrotechnics 11,123-128

Not:Türkiye 22. Uluslararası Madencilik Kongresi Bildiriler Kitabından alınmıştır..
Kayıtlı
MadenTurk.org Reklamlari

goxel
Yönetici
Usta Madenci
*******
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 1231



Üyelik Bilgileri Site
« Yanıtla #1 : Mayıs 20, 2011, 11:36:11 ÖÖ »
teşekkürler hocam gerçekten detaylı güzel bir konu olmuş ...
Kayıtlı
Sayfa: [1]
Yazdır
Gitmek istediğiniz yer: