• Ana Sayfa
  • Yardım
  • Ara
  • Giriş Yap
  • Kayıt
Sayfa: [1]
Gönderen Konu: Patlayıcı Madde ile Çalışılması Sırasında Dikkat Edilecek Noktalar  (Okunma Sayısı 3535 defa)
helbir
İş Güvenliği Uzmanı (A)
Köstebek
*****
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 51


Üyelik Bilgileri
« : Mart 01, 2011, 12:43:53 ÖS »
PATLAYICI MADDE ile ÇALIŞILMASI SIRASINDA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR ve ALINACAK ÖNLEMLER

1. GİRİŞ

Patlayıcı maddeler iki grup altında sınıflandırılır.

-Sivil amaçlı patlayıcılar
-Askeri amaçlı patlayıcılar

Bu yazıda sözü edilen patlayıcı maddeler otoyol, baraj, madencilik ve inşaat çalışmalarında kullanılacak olan sivil amaçlı patlayıcılardır.

Hazırlanan patlatma deliklerinin patlayıcı madde ile şarj edilerek, patlatmanın gerçekleştirilmesi yeterli değildir. Daha önceki yazılarımızda da değindiğimiz gibi patlatma iki ana etken üzerinde kurulmuştur, emniyet ve ekonomi. Özellikle patlayıcı madde kullanılarak yapılan çalışmalarda emniyet ödün vermememiz gereken en önemli etkendir. Yapılan araştırmalarda patlayıcı maddelerden oluşan kazaların büyük bir kısmı (toplanabildiği kadarıyla) dikkatsizlikten kaynaklandığı bilinmektedir.

Özellikle ülkemizdeki uygulamalarda, bu işle uğraşanlarda “Bir Şey Olmaz” mantığı çok yaygındır. Yıllardır çalışıyorum bir şey olmadı şeklindeki savunmalara ne yazık ki çok sık rastlamaktayız. Ancak, bugüne kadar bir şey olmadığı, bundan sonra bir şey olmayacağının garantisi değildir. Bu nedenle patlayıcı madde ile uğraşanların ne ile karşı karşıya oldukları konusunda bilinçli olmaları ve onun gerektirdiği şekilde davranış içerisinde olmaları kendi ve çevresindekiler için önemlidir.

Herkes çok iyi bilmelidir ki, patlayıcı madde işinde bir tek hata yapma şansınız vardır. Ve yaptığınız bu hata büyük bir olasılıkla hayatınıza mal olacağı için ikinci bir hata yapma şansınız olmayacaktır.

2. PATLATMADA ALINACAK GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

Açık ocak ve yeraltı uygulamalarında yapılan çalışmalarda genel olarak patlatmalarda alınacak güvenlik önlemlerini üç ana başlık altında incelemek mümkündür. Bu üç ana başlık, aynı zamanda üç farklı çalışma dilimini oluşturur.
Bunlar;

- Atım öncesi alınacak güvenlik önlemleri
- Atım sırasında alınacak güvenlik önlemleri
- Atım sonunda alınacak güvenlik önlemleri

Genel olarak bu çalışmalar, patlayıcı maddelerin depolardan alınıp çalışma sahasına nakli, deliklere şarj edilmesi, şarj edilen deliklerin patlatılması ile birlikte patlatma sonrası atım grubunun kontrol edilmesinden sonraki ana kadar geçen zamanı tanımlar.

2.1. Atım Öncesi Alınacak Güvenlik Önlemleri
Atım öncesi alınacak güvenlik önlemleri, depolardan patlayıcı maddenin alınmasından itibaren başlayıp şarj işleminin başlangıcına kadar geçen sürede alınacak önlemleri kapsar. Öncelikle vurgulanması gereken nokta alınacak bütün önlemler yürürlükteki 87/12028 tarih sayılı tüzük hükümleri kapsamında olmalıdır.

Planlama: Atım alanına gitmeden önce yapılacak çalışmalar öncelikle programlanmalıdır. Kağıt üzerinde deliklerin nasıl doldurulacağı, ateşleme sistemi ve bağlantı şekilleri belirlenmelidir. Yine bu planlamada kullanılacak patlayıcı madde miktarları doğru oranlarda tespit edilmelidir. Eksik tespit sonucunda ikinci kez malzeme almaya gitmek hem zaman kaybı, hem de kontrolsüz çalışma ortamı yaratmaktadır. Yine gereğinden fazla miktarda patlayıcı maddeyi depodan çıkarmak şarj esnasında ve atımdan sonra kontrolü kaybetmemize neden olabilir. Bu da hiç istenmeyen sonuçlar doğurabilir.

İlgili Tüzük (61.Madde): Patlayıcı maddeler depolardan tüzüğün belirlediği şekillerde alınmalıdır. Tüzüğün 61. maddesi yükleme ve boşaltmanın ne zaman ve ne şekilde yapılacağını açıkça ifade edilmiştir.

İlgili Tüzük (118.Madde): Patlayıcı maddeler “Satın alım ve Kullanım İzin Belgesi” ile alınır ve kullanılır. Kullanıcılar, bu işte ehil olan ve tüzüğün 118. maddesinde belirtilen Ateşleyici Yeterlilik Belgesi olan insanlar götürülmelidir. Yardım amaçlı olarak patlayıcı işinde tamamen ilgisiz olan personelin atım bölgesine götürülmemesi gerekir. Satın alma ve kullanma izin belgesinde ismi yazılı olanlar en önemli sorumlulardır. Özellikle ateşleyiciler bu konuya çok dikkat etmeleri gerekir. Çalışma yoğunluğuna bağlı olarak işlerin yetiştirilmesi için iş makinalarının yardımcı elemanları (yağcı) çalışmalarda kullanılmaktadır. Bu çalışma şekli ekonomik gibi görünsede istenmeyen sonuçlar doğurabilir.

Araç-Gereç ve Aksesuar: Atım grubunun şarjını ve patlatmasını gerçekleştirecek ekip bu iş için dizayn edilmiş ekipman ve teçhizatlarını yanlarına almalıdır. Çalışmaların emniyetli bir şekilde sürdürülmesi için amacına uygun patlatma aksesuarı kullanmak önemlidir. Amacına uygun ohmmetre ve patlatma manyetosu ile birlikte uygun aksesuarlar seçilmelidir. Özellikle kullanılan ateşleme sistemine bağlı olarak kapsül pensesi veya ohmmetre tercihine çok dikkat edilmelidir. Uygulamalarda ölçüm cihazı olarak elektrikçi ohmmetresi, kapsül pensesi olarak da uygulamacılar ağızlarını kullanmaktadırlar. Bunlar son derece yanlış ve hatalı uygulamalardır.

Statik Elektrik: Atım alanına giderken statik elektrik oluşturacak giysilerden kaçınmalıyız. Farkında olmadan içimizde bu tip giysi giyilmesi durumunda; belirli aralıklarla statik elektriğimizi toprağa boşaltmalıyız. Özellikle elektrikli kapsül kullanımında statik elektrik başımıza büyük problemler açabilir.

Cep Telefonu: Atım alanına giderken cep telefonu, telsiz ve radyo gibi dalga yayan cihazları yanımızda götürmemeliyiz. Götürülmesi durumunda kesinlikle kapalı durumda tutmalıyız. Dünyada ve ülkemizde bu şekilde meydana gelmiş bir çok kaza kaydı mevcuttur. Özellikle cep telefonları kapalı durumda da gönderme ve alma yapabildiği için atım alanına hiç götürülmemesi daha uygun bir davranış olur.

Çevre: Çevrede yaşayanlar ve iş yerinde bulunanlara atımın saati ile ilgili önceden haber vermeliyiz. İnsanların kendilerini o saate göre programlamalarını sağlamalıyız. Patlatma saatlerini insanların evlerindeki dinlenme saatlerinde veya namaz vakitlerinde yapmamaya dikkat etmeliyiz. İnsanların kendilerine ayırdıkları anlar çok özeldir. Bu zamanlarda habersiz ve çevresel etkiler yaratacak boyutta patlatmalar yapmak bir takım problemler yaratır.

2.2. Atım Sırasında Alınacak Güvenlik Önlemleri
Atım sırasında alınacak güvenlik önlemlerini, deliklerin şarj edilmesine başlanmasından patlatmanın yapıldığı ana kadar geçen sürede alınması gereken önlemler olarak tanımlanabilir.

İlgisiz İnsanlar: Çalışma ile ilgili olmayan insanların öncelikle atım grubundan uzaklaşmaları sağlanmalıdır. Atım grubunda gereğinden fazla ve seyir amaçlı gelen insanlar bulundurulmamalıdır. Bu durumda, güvensiz bir çalışma ortamı oluşur. Gereğinden fazla insan, ayak bağı olabileceği gibi kontrolü ve motivasyonu engeller. Şarj işlemine başlamadan önce iş ile ilgisi olmayan insanların ortamdan uzaklaştırılması yapılması gereken ilk ve en önemli davranıştır.

Kontrol: Atım grubundaki hazırlanan deliklerin önceden belirlenen esaslarda hazırlanıp hazırlanmadığı kontrol edilmeli, delik geometrisi ve delik boyları tek tek ölçülmelidir. Ölçümler adım ile değil şerit metre ile yapılması gerekir. Şarj işlemine başlamadan önce bu konudaki bir aksaklığın tespit edilmesi bir çok olumsuzlukları ortadan kaldırır.

Temizlik: Açık ocak patlatmalarında delik etrafında biriken, delikten çıkan tozların mutlaka oradan alınması gerekmektedir. Temizlenmeyen malzeme şarj sırasında delik içine kaçarak malzeme boyutuna bağlı olarak deliği tıkamasına veya patlayıcılar arasındaki ilişkiyi keserek verimsiz patlatmaya neden olur.

Patlayıcı Maddenin Dağıtımı: Şarj esnasında kullanılacak olan patlayıcı maddeler planlandığı gibi deliklerin başına uygun şekilde dağıtılmalıdır. Gecikmeli kapsül kullanılması durumda yine bu kapsüllerin gecikme zamanlarına dikkat edilmelidir.

Kontrol: Kontrolsüz delik şarjı, gereğinden fazla patlayıcı maddenin deliğe şarj edilmesi sonucunda kaya uçuşmaları oluşacağından orada çalışanlar ve çevrede yaşayanlar için önemli tehlikeler oluşturabilir. Yine bu konuda ülkemizde meydana gelmiş ve kayıtlara girmiş bir çok kaza örneği mevcuttur.

Kontrol: Patlatma deliklerinin şarj işleminin tamamlanmasından sonra ateşlemeden sorumlu kişinin çalışanların tamamını atım alanından uzaklaştırdıktan sonra bağlantıları tekrar kontrol ederek bir problemin olmadığına emin olması gerekmektedir.

Ateşleme Zamanı: Ateşlemenin vardiya aralarında, arazide çalışmaların olmadığı zamanlarda yapılmasında yarar vardır. Arazide çalışmanın olmadığı durumlarda güvenlik önlemlerini almak daha kolaydır. Çalışmaların yapıldığı sırada güvenlik önlemlerini almak hem zordur, hem de büyük dikkat gerektirir. Bu aşamada makina ve ekipmanlarında güvenli mesafelere çekilmesi gerekmektedir. Gereğinden uzağa veya yakın mesafeye makinaları çekmek ekonomik kayıplar oluşturur.

Uyarı: Ateşlemeyi gerçekleştirmeden önce o işyerinde çalışanlar ve çevrede yaşayanlar düdük, siren vb. Uyarı cihazları ile mutlaka uyarılmaları gerekmektedir. Özellikle yerleşim birimlerine yakın bölgelerde çalışma yapılırken, çevrede insanların bulunabileceği unutulmamalıdır.

2.3. Atımdan Sonra Alınacak Güvenlik Önlemleri

Patlatmanın yapıldığı andan sonra tekrar atım alanına gidip çalışmaların başlamasına kadar geçen süre, atımdan sonra alınacak güvenlik önlemleri olarak isimlendirilir. Bu aşamada da, diğer aşamalarda olduğu gibi dikkat edilmesi ve uyulması gereken bir takım noktalar vardır.

Kontrol: Atımdan sonra çalışmalara başlamadan önce mutlaka atım grubunun patlayıp patlamadığı kontrol edilmelidir. Bu kontrolde delikler tek tek incelenmeli, pasanın kabarması ve dağılımına bakarak patlamayan deliğin olup olmadığı belirlenmelidir. İlgili tüzüğün 122. maddesinde patlamayan bir delik bulunursa veya bundan kuşku duyulursa fitil ile ateşlemede en az bir saat, kapsül ile ateşlemede ise beş dakika geçmeden atım alanına hiç kimse giremez ibaresi mevcuttur. Yine aynı tüzüğün aynı maddesinde patlamamış kartuş ve kapsüller bulunması olasılığına karşı, pasalar elle kaldırılır; kartuş ve kapsüller aranır, kürek, kazma ve benzeri aletler kullanılmaz ibaresi vardır. Bunlara mutlaka uyulmalıdır.

Patlamayan Deliğin İmhası: Patlamamış bir delik tespit edildiğinde, patlamamış deliğin atım yönünde arkasında kalacak şekilde 30 cm. uzaklıkta delik delinerek ateşlenir. Bu uygulama ile patlamamış delikte kalan patlayıcı maddenin imhası sağlanır.

Uyarı: Bütün kontrollerin yapılması ve olumsuzlukların giderilmesi sonucunda çalışanlar ve çevrede yaşayanların zarar görmemesi için uygun ortamın oluşmasına bağlı olarak insanlar tekrar uyarılmalı, çalışmaların başlamasında bir sakınca olmadığı konusunda bilgilendirilmelidir.

Kontrol: Uyarıların yapılmasından sonra atımdan önce bir araya toplanmış olan araç-gereç ve aksesuarlar, atım sonucunda artan patlayıcı maddeler varsa bunlar ilgili kişi tarafından alınarak yine ilgili tüzüğün belirlediği depolara konması sağlanmalıdır.

3.SONUÇ
Patlatma operasyonlarında alınacak önlem ve dikkat edilecek noktalar çok göreceli olup, yukarıda belirtilenler ile sınırlı değildir. Her uygulamanın kendine özgü alınması ve dikkat edilmesi gereken noktalar olabilir. Bu nedenle uygulayıcıların kendi çalışma şartlarına bağlı olarak emniyet tedbirlerini oluşturmaları en doğru yol olacağı düşüncesindeyim. Bilinen bir gerçek var ki, ülkemizde bu çalışmaları düzenlemeye yönelik hazırlanıp yayınlanmış olan tüzük, yönetmelik, genelge, nizamname vb. yaptırımlar bizim ve diğer şahısların güvenliği içindir. Bunlara uymakta hepimizin görevidir.

Ergün ALPAYDIN
Maden Müh.
Nitromak
Kayıtlı
MadenTurk.org Reklamlari

goxel
Yönetici
Usta Madenci
*******
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 1231



Üyelik Bilgileri Site
« Yanıtla #1 : Mart 01, 2011, 09:51:11 ÖS »
Patlayıcı konusu gerçekten hassas bir konu tüm kurallara uyulmalı dikkatli davranılmalıdır yoksa sonuçları gerçekten kötü bir ders olabilir..
Paylaşımınız için teşekkürler hocam
Kayıtlı
Sayfa: [1]
Yazdır
Gitmek istediğiniz yer: